Chu kì kinh tế Kondratiev.

Chu kì Kondratiev (K - waves) là một lý thuyết nổi tiếng về chu kỳ kinh tế của Nikolai Dmitriyevich Kondratiev (1892 - 1938) - một nhà kinh tế học người Liên Xô. Ông là người đặt nền móng cho học thuyết về chu kì kinh tế gọi là sóng Kondratiev đồng thời cũng là người thiết lập cơ sở lý thuyết cho chính sách kinh tế mới (NEP) tại Liên Xô.

K-Waves không được các nhà kinh tế chấp nhận rộng rãi và lý thuyết này của ông cũng không được hoan nghênh ở Nga. Quan điểm của ông đã bị các quan chức Cộng sản bác bỏ vì ông cho rằng các quốc gia tư bản sẽ có được nền kinh tế ổn định. Điều này trái ngược hoàn toàn với quan điểm của giới cộng sản Liên Xô thời bấy giờ. Kết quả là, ông đã hi sinh trong một trại tập trung ở Siberia, nơi ông phải đối mặt với án tử hình năm 1938.

Kondratieff liệt kê bốn đặc điểm chính của những thay đổi dẫn đến một chu kỳ Kondratieff mới. Tất cả chu kì hầu như đều kết thúc bằng một cuộc khủng hoảng và mở ra một chu kì mới bằng các phát minh, sáng chế mới:

1. Tiềm năng để tiếp tục khai thác một sự đổi mới của chu kì cũ đã cạn kiệt.
2. Mức vốn tài chính vượt trội (so với vốn vật chất).
3. Thời kỳ suy thoái nghiêm trọng (giai đoạn thay đổi triệt để).
4. Biến đổi xã hội / thể chế.

Kondratiev cho rằng các chu kì kinh tế thường kéo dài từ 40 - 60 năm. Và khoảng thời gian này được chia làm 4 giai đoạn nhỏ: mùa xuân, mùa hạ, mùa thu, mùa đông

• Mùa xuân: Xuất hiện yếu tố sản xuất mới giúp tăng năng suất, đây là thời kỳ kinh tế tốt, thất nghiệp giảm và lạm phát bắt đầu gia tăng từ mức thấp. Đây được xem là thời điểm tốt nhất để đầu tư vào cổ phiếu và bất động sản.

• Mùa hạ: Đây là giai đoạn nền kinh tế tăng trưởng "nóng", kinh tế đi lên trong sự nghi ngờ, lãi suất và lạm phát bắt đầu tăng cao (lạm phát có thể đạt 2 chữ số). Kênh đầu tư tốt nhất vào giai đoạn này là hàng hóa,vàng, bất động sản, nhà ở.

• Mùa thu: Việc điều chỉnh lạm phạm dẫn đến sự bùng nổ tín dụng, tạo ra bong bóng đầu cơ. Giai đoạn này là lãi suất, lạm phát bắt đầu giảm, nợ tăng, thị trường chứng khoán đạt đỉnh. Đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản được xem là tối ưu vào giai đoạn này.

• Mùa đông: Đây là giai đoạn cuối cùng. Các món nợ khổng lồ do sự bùng nổ tín dụng vượt quá sức chịu đựng của sức khỏe tài chính. Hàng hóa giảm phát, thất nghiệp tăng và mức độ phá sản cao. Nền kinh tế bị trầm cảm và thị trường chứng khoán sụp đổ. Thời điểm này, tốt nhất là nên đầu tư vào tiền mặt, vàng và trái phiếu.

4

Theo thống kê, từ năm 1780 đến nay, thế giới đã và đang trải qua 5 chu kì Kondratieff.

• Chu kì thứ nhất bắt đầu từ năm 1782 khi James Watt phát minh ra máy hơi nước; sau đó lần lượt công nghệ luyện kim, công nghệ trồng bông trong nông nghiệp đã thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp dệt, thương mại góp phần làm cho kinh tế tăng trưởng một cách mạnh mẽ và kết thúc bằng một cuộc khủng hoảng tài chính 1837 - 1840. Trong chu kì thứ nhất, mức giá hàng hóa tăng từ năm 1789 đến năm 1835 (46 năm) và giảm từ năm 1836 đến năm 1844 (8 năm). Vậy chu kì thứ nhất kéo dài 54 năm.

• Chu kì thứ hai bắt đầu từ năm 1845 khi ứng dụng được động cơ hơi nước trong phát triển đường sắt, kèm theo đó là sự phát triển của công nghệ sắt thép. Giá hàng hóa tăng từ năm 1845 đến năm 1874 (29 năm) và giảm từ năm 1875 đến năm 1896 ( 22 năm) khi các ngân hàng ở Mỹ lâm vào cảnh phá sản hàng loạt, tạo nên cuộc khủng hoảng kéo dài hơn 20 năm. Chu kì thứ hai kéo dài 51 năm.

• Chu kì thứ ba bắt đầu tư năm 1896 với sự phát triển của công nghệ điện, hóa chất và động cơ đốt trong. Giá hàng hóa tăng từ năm 1896 đến năm 1929 ( 33 năm) và giảm từ năm 1930 đến năm 1949 ( 19 năm) do cuộc Đại khủng hoảng nổ ra ở Hoa Kỳ vào ngày 29 tháng 10 năm 1929 (hay còn được biết đến như Ngày thứ ba đen tối).

• Chu kì thứ tư bắt đầu tư năm 1949 với sự phát triển của công nghệ ô tô, hóa dầu, hàng không và các công ty công nghệ. Giá hàng hóa tăng từ năm 1950 đến những năm 2000 ( khoảng 50 năm) và giảm trong 3 năm từ 2001 đến 2003 bởi cuộc khủng hoảng dotcom cùng sự kiện 11/9. Kết thúc chu kì thứ 4 với 53 năm.

• Chu kì thứ năm, dựa trên lý thuyết của Kondratiev và theo quan điểm cá nhân, chúng ta đã trải qua được mùa xuân của chu kì thứ 5 là từ năm 2003 - 2008 (thời kì hậu khủng hoảng, thất nghiệp giảm, lạm phát bắt đầu gia tăng từ mức thấp và xuất hiện các nhân tố giúp kinh tế tăng trưởng như  ngành công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, kỹ thuật số,...) và mùa hạ từ năm 2008 - 2012 khi nên lạm phát lên đến 2 con số, nền kinh tế bắt đầu hồi phục trong sự nghi ngờ. Với tình hình kinh tế hiện nay, khi mà thị trường chứng khoán có vẻ đã đạt đỉnh sau một thời gian dài gần 10 năm tăng trưởng, lạm phát được điều chỉnh, tín dụng bùng nổ, có lẽ chúng ta đang ở giai đoạn cuối của mùa thu, ước tính sẽ kết thúc vào giai đoạn 2019 - 2020 và sắp đi vào mùa đông.

Liệu mô hình Kondratieff có còn đúng? Khi nào mùa đông sẽ bắt đầu và nó sẽ kéo dài bao lâu?

(*) Copy lại từ bài viết vào 13/06/2018: https://wp.me/p9hLcE-4d